Αυτή η εκκλησία ιδρύθηκε το 1722 από έναν κατοίκου του χωριού με το όνομα Κυριάκος (εξ ου και ο επιλεγμένος προστάτης άγιος της εκκλησίας) με πέτρα της περιοχής, σύμφωνα με μια επιγραφή πάνω από τη βόρεια είσοδό της. Βρίσκεται στη «κάτω» γειτονιά του Καλοπαναγιώτη σε μικρή απόσταση από την εκκλησία της Παναγίας της Θεοτόκου, που είναι ο ένας από τους δύο ενοριακούς ναούς του χωριού.

Το γραφικό εκκλησάκι του Αγίου Σεργίου βρίσκεται λίγα μέτρα πιο πάνω από το κτήριο του Κοινοτικού Συμβουλίου σε μια από τις πιο πυκνοκατοικημένες και παλαιότερες γειτονιές του χωριού. Εντυπωσιάζει η λιτότητα του και το γεγονός πως βρίσκεται τόσο κοντά στις αυλές των γύρω κατοικιών. Αυτό ενισχύει την άποψη πως αυτά τα εκκλησάκια ήταν μικροί οικογενειακοί ναοί και ο Αγιος που συνήθως έφερε το όνομα του κτήτορα, προστάτης και βοηθός τους. Από το παρεκκλήσι αυτό προέρχεται το εικόνισμα της Παναγίας της Γλυκοφιλούσας του 14ου αιώνα που προκαλεί ρίγος και δέος. Ο ναός λειτουργείται στις 7 Οκτωβρίου στην εορτή του Αγίου. Δυστυχώς σήμερα αυτό το αξιόλογο εκκλησάκι κινδυνεύει να καταρρεύσει.

Βρίσκεται πολύ κοντά στο παλαιό δημοτικό σχολείο που σήμερα χρησιμοποιείται ως στέγη Ηλικιωμένων στον κύριο δρόμο του χωριού και φέρει την ονομασία ‘’Πολυδύναμο Κέντρο Ενηλίκων Άγιος Γεώργιος’’. Τα εικονίσματα Χριστός Παντοκράτωρ, 16ος αι. και Άγιος Ιωάννης Θεολόγος 17ος αι. προέρχονται από το ναό του Αγίου Γεωργίου. Γιορτάζει στις 23 Απριλίου ή τη Δευτέρα του Πάσχα.

Το Μοναστήρι Αγίου Ιωάννη Λαμπαδιστή Η εκκλησία του μοναστηριού προήλθε από την ένωση τριών ναών: Του Αγίου Ηρακλειδίου, του Αγίου Ιωάννη του Λαμπαδιστή και του ναού του Ακάθιστου Ύμνου ο οποίος παλαιότερα ήταν Λατινικό παρεκκλήσι. Μπροστά από τη νότια είσοδο της εκκλησίας του Μοναστηριού υπάρχει μεγάλο προαύλιο ανάμεσα σε δύο διώροφα μοναστηριακά κτήρια. Η αρχική είσοδος του μοναστηριού βρίσκεται νότια και οδηγεί στο εικονοφυλάκιο (παλιό δημοτικό σχολείο), στις ιαματικές πηγές και στο ενετικό γεφύρι που παλαιότερα ένωνε το χωριό με το μοναστήρι και την αγροτική περιοχή του Καλοπαναγιώτη. “Η εκκλησία του Μοναστηριού (απόσπασμα από ομιλία της Ευφροσύνης Ηγουμενίδου τον Αύγουστο του 1992) είναι σύνθεση διαφόρων κτισμάτων που ανήκουν δε διαφορετικές εποχές. Το αρχαιότερο οικοδόμημα είναι στα νότια, η εκκλησία του Αγίου Ηρακλειδίου του 11ου αιώνα (πρώτου επισκόπου Ταμασού και αρχιεπισκόπου) με κάτοψη εγγεγραμμένου σταυρού. Στο μέσο υπάρχει η νεώτερη καμαροσκέπαστη εκκλησία αφιερωμένη στον τοπικό Άγιο Ιωάννη Λαμπαδιστή. Οι δύο εκκλησίες έχουν κοινό νάρθηκα που προσκτίστηκε στο δυτικό άκρο τους γύρω στα μέσα του 15ου αιώνα, αρχικά καμαροσκεπής και σήμερα ξυλόστεγος. Στα τέλη του 15ου αιώνα ανήκει το ψηλό κτίσμα στα βόρεια που ήταν ίσως Λατινικό παρεκκλήσιο. Ολόκληρη η κατασκευή καλύπτεται από μια τεράστια δεύτερη προστατευτική στέγη με επίπεδα κεραμίδια. Το μοναστικά κτίσματα στη νότια πλευρά έχουν επιδιορθωθεί από το Τμήμα Αρχαιοτήτων. Ενδιαφέροντα στοιχεία εδώ είναι ο ελιόμυλος και ο μικρός ληνός για το πάτημα των σταφυλιών στο ισόγειο της ανατολικής πτέρυγας. Σημαντικές τοιχογραφίες σώζονται στα εκκλησιαστικά κτίσματα που αναφέραμε. Οι αρχαιότητες, του 11ου αιώνα, αποκαλύφθηκαν από συντηρητές του Τμήματος Αρχαιοτήτων στην αψίδα της εκκλησίας του Αγίου Ηρακλειδίου. Καλύπτονται από την περίφημη σύνθεση του 12ου αιώνα που παριστά δωρητές μοναχούς σε στάση προσκύνησης. Από τη σειρά των τοιχογραφιών του 13ου αιώνα στον ίδιο ναό αξίζει να αναφερθεί η είσοδος του Χριστού στα Ιεροσόλυμα, που είναι η καλύτερα διατηρημένη. Η δεύτερη σωζόμενη σειρά τοιχογραφιών (που χρονολογείται γύρω στα 1400) αποτελεί μια μοναδική ακόμη και εκτός Κύπρου σύνθεση της Ύστερης Βυζαντινής περιόδου. Πρόκειται για τον αφηγηματικό κύκλο σκηνών – πάνω από 30 – της Καινής Διαθήκης. Η εκκλησία του Λαμπαδιστή ξανακτίστηκε στις αρχές του 18 ου αιώνα εκτός από το Βορειοανατολικό στήριγμα και καμάρα πάνω από τον τάφο του Αγίου – όπου φυλάσσεται η κάρα σε ασημένια θήκη. Η αρχική εκκλησία ήταν του 12ου αιώνα. Ο Ρώσσος Μοναχός Βασίλειος Barsky που επισκέφθηκε το Μαναστήρι το 1735 μας πληροφορεί ότι τότε είχε 10 μοναχούς. Ο νάρθηκας κτίστηκε τον 15ο αιώνα λόγω του μεγάλου αριθμού των προσκυνητών που προσέρχονταν στο θαυματουργό Άγιο, και ιστορήθηκε με τις συνήθεις σε νάρθηκες, τοιχογραφίες: θαύματα του Χριστού, Δευτέρα Παρουσία, κ.α. Ο ζωγράφος σύμφωνα με επιγραφή, είχε έρθει από την Κωνσταντινούπολη, μετά την άλωση το 1453, Η τεχνοτροπία του όμως είναι περισσότερο λαϊκού χαρακτήρα. Αξιοσημείωτα είναι τα πορτρέτα των δωρητών. Ο ζωγράφος σύμφωνα με επιγραφή, είχε έρθει από την Κωνσταντινούπολη, μετά την άλωση το 1453, Η τεχνοτροπία του όμως είναι περισσότερο λαϊκού χαρακτήρα. Αξιοσημείωτα είναι τα πορτρέτα των δωρητών. Στο λεγόμενο παρεκκλήσιο του Ακάθιστου Ύμνου διατηρείται η πληρέστερη σειρά Ιταλοβυζαντινών τοιχογραφιών του τέλους του 15ου αιώνα, με ελληνικές επιγραφές, που συνδυάζουν στοιχεία της κλασικής βυζαντινής περιόδου και της Ιταλικής Αναγέννησης στην τελειότερη έκφρασή της. Κύριο θέμα είναι η εικονογραφική απόδοση των 24 οίκων του Ακάθιστου Ύμνου, στα κάτω μέρη της καμάρας και στους πλευρικούς τοίχους. Η σκηνή των Μάγων είναι πραγματικό αριστούργημα. Ενώ το τοπίο παραμένει Ελληνιστικό Βυζαντινό, η τρισδιάστατη απόδοση των έφιππων Μάγων θυμίζει Ιταλική Φλωρεντιανή ζωγραφική. Ο Έλληνας ζωγράφος θα πρέπει να είχε μαθητεύσει στην Ιταλία.”

Η πρόσβαση των επισκεπτών στο μοναστήρι μέσω του τελεφερίκ γίνεται ακόμη πιο εύκολη.

Εικονοφυλάκιο

Ο επισκέπτης μπορεί να ξεναγηθεί στο Εικονοφυλάκιο, για να γνωρίσει από κοντά ένα μέρος της πολιτιστικής κληρονομιάς του Καλοπαναγιώτη. Το εικονοφυλάκιο περιλαμβάνει αντικείμενα ανεκτίμητης αξίας, πανάρχαια και μοναδικά

Οικία Λαυρεντίου

Σ‘ ένα από τα δωμάτια του ισογείου της οικίας Λαυρεντίου που διατήρησε το χαρακτήρα του αναλλοίωτο από νεώτερες επεμβάσεις, το Πολιτιστικό Κέντρο Άγιος Ιωάννης Λαμπαδιστής Καλοπαναγιώτη στέγασε το Μουσείο Λαυρεντίου. Μ’ ένα πρωτότυπο τρόπο δίνει μέσα από φωτογραφίες και κείμενα τη ζωή του Εθνομάρτυρα Μητροπολίτη Κυρηνείας Λαυρεντίου που γεννήθηκε και έζησε μέχρι τα δεκαέξι του χρόνια εδώ.

Βρίσκεται λίγα μέτρα ανατολικότερα του μοναστηριού του Αγίου Ιωάννη του Λαμπαδιστή. Κτίστηκε από τους μοναχούς της μονής ως ασκητήριο ή ησυχαστήριο κατά το 12ο αιώνα. Μπροστά από το παρεκκλήσι φύτρωσε ένας τεράστιος πρίνος (κοινώς περνιά) που το προστάτευε από βέβηλα εχθρικά μάτια γι’ αυτό λέγεται Θεοσκέπαστη. Για την προστασία του δέντρου αυτού κυκλοφορούν διάφορες παραδόσεις ότι δηλαδή θα συμβεί κάτι κακό σε όποιον τολμήσει να κόψει έστω και ένα κλαδί. Το δέντρο αυτό είναι 700 χρόνων και τυγχάνει της φροντίδας του Τμήματος Δασών. Η λιτανευτική εικόνα της Παναγίας της Θεοσκέπαστης φυλάσσεται στο Λατινικό παρεκκλήσι ή όπως σήμερα λέγεται του ‘’Ακάθιστου Ύμνου’’ που είναι ενσωματωμένο στο ναό των Αγίων Ηρακλειδίου και Ιωάννη του Λαμπαδιστή. Πρόκειται για μια εξαίρετη εικόνα (14ου αιώνα) αντίγραφο της Παναγίας του Κύκκου, η οποία εικονίζει την Παναγία Δεξιοκρατούσα. Άλλα αριστουργήματα από το ίδιο παρεκκλήσι φυλάσσονται στο εικονοφυλάκιο του χωριού.

Η εκκλησία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ στα δυτικά υψώματα του χωριού ανήκε σε μοναστικό οικισμό. Το εκκλησάκι βρίσκεται σε μια πανέμορφη τοποθεσία με θέα στην ανατολή τη βουνοπλαγιά που στην κορυφή της δεσπόζει το ξωκλήσι του Προφήτη Ηλία, την κοιλάδα του Σέτραχου στο βορρά και στο νότο το μάτι φτάνει μέχρι τον Πεδουλά και τον Πρόδρομο. Ένας από τους θησαυρούς του ξωκλησιού αυτού που κοσμούν το εικονοφυλάκιο είναι ένα έντυπο ευαγγέλιο του 1550 με ορειχάλκινη επένδυση του 11ου – 12ου αιώνα που φέρει την εικόνα του Αρχάγγελου Μιχαήλ. Στις 8 Νοεμβρίου, ημέρα που γιορτάζουμε τη Σύναξη των Αρχαγγέλων το εκκλησάκι λειτουργείται. Άλλα εκκλησάκια (αρχαία μνημεία, 11ου και 12ου αιώνα) που όπως αυτό των Αγίων Ανδρονίκου και Αθανασίας ήταν μικροί οικογενειακοί ναοί των οικισμών που η ένωση τους δημιούργησε το χωριό Καλοπαναγιώτης είναι των Αγίων Σεργίου και Βάκχου, του Αγίου Γεωργίου και του Αγίου Κυριακού.

Το εκκλησάκι αυτό είναι ένα αξιόλογο αρχαίο μνημείο και τυγχάνει της φροντίδας του Τμήματος Αρχαιοτήτων της Κύπρου. Αποτελείται από το Ιερό Βήμα, τον κυρίως ναό και τον νάρθηκα. Έχει οξυκόρυφη κεραμοσκεπή στέγη όπως όλα σχεδόν τα βυζαντινά ξωκλήσια του χωριού και διατηρεί μεγάλο αριθμό τοιχογραφιών του 16ου αιώνα. Δυστυχώς ο νότιος τοίχος το ναού κατέρρευσε λόγω κακής συντήρησης και καταστράφηκαν μαζί του και οι τοιχογραφίες που τον κοσμούσαν. Σήμερα μπορούμε να θαυμάσουμε στο δυτικό αέτωμα τη «Δραματική Σταύρωση» και στην αψίδα του Ιερού Βήματος της Θεοτόκο μεταξύ των αρχαγγέλων. Στο βόρειο τοίχο υπάρχουν ζώνες με Αγίους όπως οι Άγιοι Βεχιανός, Πέτρος και Παύλος, Αντώνιος και Σάββας η Αγία Βαρβάρα και η Αγία Παρασκευή. Η προσκυνηματική εικόνα των Αγίων Ανδρονίκου και Αθανασίας (13ος – 14ος αιώνας) που κλάπηκε το 1936 και βρέθηκε στη Νέα Υόρκη μετά από 70 χρόνια είναι ένας από τους θησαυρούς του εικονοφυλακίου. Ο ναός γιορτάζει στις 9 Οκτωβρίου.

Η Αγία Μαρίνα με το εντυπωσιακό καμπαναριό της που βρίσκεται στην παλαιότερη συνοικία του Καλοπαναγιώτη ήταν το αρχαιότερο εκκλησάκι του χωριού. Κτίστηκε από τον Παναγιώτη, περί τα τέλη του 11ου αιώνα, μικρό στην αρχή, αντικαταστάθηκε όμως από τη σημερινή εκκλησία στις αρχές του 20ου αιώνα. Γιορτάζει στις 17 Ιουλίου Εδώ κάθε χρόνο, στις 6 Ιανουαρίου, ημέρα των Θεοφανείων, γίνεται η βάπτιση του Σταυρού σε μια κατανυκτική τελετή. Ακολουθεί βέβαια, η προσφορά των παραδοσιακών λουκουμάδων στην πλατεία του Μοναστηριού.